Key takeaways
- De armoedecijfers in België zijn sinds 2019 gedaald, maar 1,9 miljoen mensen verkeren nog steeds in een kwetsbare situatie.
- Volgens het rapport leidt een beperking van de uitkeringsduur niet tot meer werkgelegenheid, maar brengt die burgers juist in een nog kwetsbaardere situatie.
- Om structurele armoede te beëindigen, is politieke wil nodig om fundamentele mensenrechten voorrang te geven boven bureaucratische sancties.
De Armoedebarometer 2026 van Decenniumdoelen schetst een tegenstrijdig beeld van de armoedesituatie in België. Hoewel het aantal mensen dat met sociale uitsluiting of armoede te maken heeft sinds 2019 met 344.000 is gedaald, bevinden nog steeds ongeveer 1,9 miljoen burgers zich in een kwetsbare situatie. Deskundigen waarschuwen dat recente beleidswijzigingen de vooruitgang van de afgelopen jaren teniet kunnen doen.
Beperking werkloosheidsuitkeringen
Recente gegevens over de tijdsbeperking van werkloosheidsuitkeringen wijzen erop dat het afbouwen van financiële ondersteuning niet effectief bijdraagt aan het stimuleren van de werkgelegenheid.
In Vlaanderen vond slechts 17 procent van de 21.792 mensen die hun uitkering verloren, een baan. Daarentegen stapte 35 procent over naar een leefloon en 14 procent naar de ziekteverzekering. Een derde van deze groep verdween volledig uit de officiële registers.
Op nationaal niveau is een vergelijkbare trend zichtbaar. Van de 87.788 getroffen personen vond slechts 14 procent werk, terwijl 45 procent overstapte naar een leefloon. Deze cijfers blijven aanzienlijk achter bij de oorspronkelijke prognoses, waarin werd voorspeld dat een derde van de getroffen personen werk zou vinden.
Structurele tekortkomingen
De overgang van een individueel verzekeringsrecht, zoals een werkloosheidsuitkering, naar een inkomensafhankelijke gezinsuitkering zoals de bijstand kan de kwetsbaarheid vergroten.
Omdat die laatste afhankelijk is van het gezinsinkomen, kunnen personen die samenwonen met een partner hun financiële autonomie verliezen. Zonder naadloze afstemming tussen de administratieve diensten leidt die verschuiving vaak tot inkomensverschillen en een grotere afhankelijkheid van gezinsleden. Ook voor mensen met langdurige ziekten geeft het systeem momenteel voorrang aan sancties en toezicht boven re-integratie en het aanbieden van aangepast werk.
Pijlers van armoede
Het uitgebreide rapport analyseert zes belangrijke pijlers: gezondheid, huisvesting, onderwijs, werkgelegenheid, inkomen en sociale integratie. De bevindingen wijzen erop dat sociale rechten alleen effectief zijn wanneer ze toegankelijk en toereikend zijn. Armoede blijft bestaan wanneer inkomens te laag zijn, diensten onbereikbaar zijn of er bureaucratische hindernissen voor het individu worden opgeworpen.
Oproep tot politieke wil
Uiteindelijk is armoedebestrijding een kwestie van politieke wil. Er wordt opgeroepen tot een strategie die is geworteld in de fundamentele mensenrechten, waardoor alle burgers toegang hebben tot eerlijke lonen, hoogwaardige gezondheidszorg, betaalbare huisvesting en gelijke onderwijskansen, om volledige participatie in de samenleving te waarborgen.
(at)